Pages Menu
Categories Menu

Posted by on 30.10.2011 in Czytelnia | 0 comments

System Zarządzania Środowiskiem wg norm serii ISO 14000

System Zarządzania Środowiskiem wg norm serii ISO 14000

Zgodnie z definicją Łańcuckiego systemem zarządzania środowiskiem nazywamy wyodrębnioną i odpowiednio uporządkowaną działalność przedsiębiorstwa, która jest związana z zarządzaniem, użytkowaniem, ochroną i kształtowaniem środowiska przyrodniczego.

Formy i zasady oddziaływania na środowisko można rozpatrywać na trzech płaszczyznach:

  • zarządzanie środowiskiem w skali państwa, a obecnie w skali grupy państw, czyli Unii Europejskiej,
  • zarządzanie środowiskiem w skali lokalnej przez samorządy terytorialne,
  • zarządzanie środowiskowe w ramach przedsiębiorstw i innych instytucji.


Norma ISO 14001 charakteryzuje istotę zarządzania środowiskowego w ramach pojedynczych przedsiębiorstw właśnie i jest najważniejsza z serii norm ISO 14000.

System Zarządzania Środowiskowego to część ogólnego systemu zarządzania, w skład którego wchodzi głównie: struktura organizacyjna, planowanie, odpowiedzialność, zasady postępowania, procedury oraz procesy i środki potrzebne do opracowania, wdrożenia, realizowania i utrzymania polityki środowiskowej organizacji.

Zgodnie z zapisami normy, zapobieganie zanieczyszczeniom to stosowanie procesów, technologii, materiałów i innych zasobów w celu:

  • po pierwsze uniknięcia zanieczyszczeń,
  • jeśli się nie da uniknąć zanieczyszczeń to należy je ograniczyć,
  • a jeśli nie da się uniknąć i ograniczyć to nadzorować.

Wszystko w ramach zmniejszenia negatywnego wpływu na środowisko.

Spełnianie wymagań normy ISO 14001 polecane jest organizacjom, które zamierzają:

  • wdrożyć, utrzymać i doskonalić system zarządzania środowiskowego,
  • mieć pewność co do postępowania zgodnie z ustanowioną polityką środowiskową organizacji i potwierdzić tę zgodność stronom zainteresowanym.

Podstawowe wymagania normy ISO 14001 są następujące:

  1. opracowanie, zdefiniowanie i zakomunikowanie polityki środowiskowej,

przykład: organizacja zobowiązuje się między innymi do segregowania odpadów, wyposaża biura w odpowiednie pojemniki oraz instruuje pracowników co i jak mają segregować przy wyrzucaniu odpadów;

  1. ustanowienie systemu planowania w celu identyfikacji aspektów środowiskowych oraz oceny oddziaływania organizacji na środowisko, planowanie oraz realizacja udokumentowanych celów i zadań środowiskowych, opracowanie procedury identyfikacji aspektów środowiskowych swojej działalności,

przykład: utworzenie procedury identyfikacji znaczących aspektów środowiskowych dla zakład przetwórstwa rybnego, zdefiniowano dwa aspekty:

  • aspekt środowiskowy: emisja CO2 do powietrza w wyniku pracy wędzarni, wpływ na środowisko: zanieczyszczenie powietrza;
  • aspekt środowiskowy: zużycie wody do produkcji przetworów rybnych, wpływ na środowisko: zmniejszenie zasobów naturalnych wody zdatnej do picia;

procedura zakłada regularne, kwartalne przeglądy zdefiniowanych aspektów oraz ustalonych celów; w tym przypadku celem środowiskowym może być zmniejszenie emisji gazów o konkretny parametr oraz zmniejszenie zużycia wody na skutek zastosowania nowszej technologii (również o konkretny parametr); zanim ustali się takie cele należy parametry aspektów środowiskowych dokładnie monitorować (mierzyć), aby na podstawie danych rzeczywistych ustalić wartość do doskonalenia;

  1. opracowanie programów zarządzania środowiskowego, w których należy określić zasoby, a więc odpowiedzialność, środki, terminy,

przykład: w nawiązaniu do poprzedniego punktu: zebranie celów środowiskowych w jeden spójny program zarządzania środowiskowego, w celu uniknięcia na przykład wzajemnego wykluczania się celów, należy przyjąć priorytety zgodnie z wielkością wpływu na środowisko poszczególnych aspektów;

  1. opracowanie procedury identyfikowania i dostępu do obowiązujących organizację przepisów prawnych, które wiążą się z aspektami środowiskowymi,

przykład: wyznaczony przedstawiciel kierownictwa zakładu mięsnego ma obowiązek co kwartał sprawdzać na stronach internetowych zainteresowanych instytucji, czy nie zmienił się którykolwiek z obowiązujących firmę przepisów i czy nie należy się do ewentualnej zmiany dostosować (wraz z opisaniem drogi postępowania w formie procedury);

  1. określenie celów i zadań zgodnych z polityką środowiskową dla każdej funkcji i poziomu w obrębie organizacji,

przykład: zgodnie z ustanowionymi zasadami operator tokarki wie, że nie ma wylewać płynu chłodzącego z maszyny do kratki ściekowej tylko do zwrotnego pojemnika, a magazynier wie, że ma sortować odpady zgodnie z oznaczeniami na pojemnikach na odpady;

  1. określenie struktury odpowiedzialności i uprawnień, kierownictwo wyznacza swojego przedstawiciela (pełnomocnika),

przykład: zakład przetwórstwa warzywnego posiada zatwierdzoną strukturę organizacyjną a za swojego pełnomocnika w zakresie systemu jakości wybrano kierownika logistyki;

  1. procedura uświadamiania zatrudnionych o ważności wdrażania polityki środowiskowej oraz strukturach oddziaływań na środowisko,

przykład: pracownicy szkoleni są regularnie co sześć miesięcy, w zakresie znajomości polityki środowiskowej firmy i obowiązków, które dotyczą ich obszarów pracy;

  1. ustanowienie procedury przebiegu informacji o aspektach środowiskowych, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz organizacji,

przykład: kierownictwo platformy wiertniczej ma opracowaną szczegółową procedurę drogi powiadamiania o przecieku ropy do morza;

  1. opracowanie podstawowych elementów systemu zarządzania środowiskowego i ich wzajemnych powiązań w postaci pisemnej lub elektronicznej,

przykład: utworzenie księgi środowiskowej wraz z umieszczeniem jej na firmowym serwerze w wersji tylko do odczytu. Księga środowiskowa zawiera definicje stosowane w systemie, opis działalności przedsiębiorstwa, zakres systemu, politykę środowiskową i cele, strukturę organizacyjną i zakres odpowiedzialności, załączniki (sformalizowane procedury, wymagane przez normę);

  1. opracowanie procedury nadzoru nad dokumentacją,

przykład: w procedurze identyfikowania aspektów środowiskowych zmieniła się częstotliwość aktualizacji zapisów, nową procedurę pisemnie zatwierdza dyrektor zakładu;

  1. ustanowienie procedury sterowania operacyjnego,

przykład: opracowanie procedury konserwacji maszyn i urządzeń w odniesieniu do zdefiniowanych aspektów środowiskowych;

  1. opracowanie procedury identyfikacji potencjalnych zagrożeń i sytuacji awaryjnych, postępowania na wypadek wystąpienia,

przykład: opracowanie listy potencjalnych zagrożeń dla środowiska występujących w wyniku awarii w przedsiębiorstwie, przeprowadzenie ćwiczeń w celu zweryfikowania założeń dotyczących reakcji na realne zagrożenia;

  1. opracowanie procedury monitorowania i pomiaru kluczowych charakterystyk działalności wpływającej na środowisko oraz procedury okresowej zgodności z odpowiednimi przepisami prawnymi, dotyczącymi ochrony środowiska,

przykład: opracowanie procedury sposobu sprawdzania stanu zanieczyszczenia ścieków pochodzących z działalności produkcji roślin doniczkowych;

  1. opracowanie procedury postępowania z wyrobem niezgodnym oraz inicjowania działań korygujących i zapobiegawczych,

przykład: opracowanie sposobu postępowania z uszkodzonymi w transporcie pojemnikami z rozpuszczalnikami oraz podjęcie działań w celu usunięcia przyczyn powstawania uszkodzeń;

  1. opracowanie procedury nadzoru nad zapisami,

przykład: ustalenie sposobu nadzorowania zapisów z bieżących odczytów ciśnienia gazu w instalacji na platformie wiertniczej;

  1. opracowanie procedury auditów systemu zarządzania środowiskowego,

przykład: harmonogram wewnętrznych audytów oraz tworzenie raportów z ich przeprowadzenia w firmie produkującej wyroby z tworzywa sztucznego;

  1. dokonywanie okresowych przeglądów systemu zarządzania środowiskowego.

przykład: regularne, comiesięczne spotkania najwyższego kierownictwa w ramach omówienia dotychczasowych wyników i ustalenia celów środowiskowych na kolejne tygodnie;

Źródła:

Łunarski J., Zarządzanie jakością. Standardy i zasady, WNT, Warszawa 2008.

Sokołowicz W., Srzednicki A., System zarządzania jakością oraz inne systemy oparte na normach, C.H. Beck, Warszawa 2006.

Szkiel A., materiały z kursu na Asystenta Zarządzania Środowiskowego wg PCBC, Gdynia 2010.

Post a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Więcej w Czytelnia
Wymagania normy PN-EN ISO 9001:2009

Elementem niezbędnym do właściwego opracowania, wdrożenia i funkcjonowania systemu zarządzania jakością w organizacji jest zrozumienie, a następnie przełożenie na konkretne działania wymagań normy ISO 9001. Zasadniczym wymaganiem stawianym organizacji jest zademonstrowanie, że zastosowany system zarządzania jakością jest zdolny do spełniania wymagań klienta. Literatura natomiast przywołuje zbiór 20 wymagań, możliwych do zastosowania bez względu na rodzaj […]

Zamknij